Weksel jest papierem cennym. Ustanawia zobowiązanie bezwarunkowe, niezależne od jakiegokolwiek zdarzenia. Ustala dług pieniężny, ściśle określony co do sumy. Zawiera abstrakcyjną obietnicę zapłaty. Obietnicę jednostronną w której wierzyciel ma jedynie prawa, a nie obowiązki. Jest przeważnie papierem obiegowym na zlecenie. Musi zadość czynić pewnym warunkom formalnym, a przede wszystkim zawierać wzmiankę, iż jest wekslem. Zobowiązuje ‘wekslowo’ wszystkie osoby, które się na nim podpiszą.

Российский вексель (rosyjski weksel)

Autorem dzisiejszego gościnnego wpisu jest Marcin Snarski, prowadzący bloga dostępnego pod adresem praworosyjskie.pl.

Polaków i Rosjan dzielą różne sprawy. Jak okazuje się, łączy nas między innymi prawo wekslowe. Wynika to z przyjęcia przez Rosję (ściślej: ZSRR) tych samych konwencji wekslowych z Genewy. Dlatego zarówno wypełniając weksel własny po rosyjsku (ale na polskim prawie), jak i weksel według wymogów prawa rosyjskiego, musimy pamiętać o zawarciu takich samych elementów. Zatem przyjrzyjmy się im, dla przypomnienia i zapoznania z rosyjską terminologią:

Простой вексель содержит:
Weksel własny (dosłownie: zwyczajny) zawiera:
1) наименование „вексель”, включенное в самый текст и выраженное на том языке, на котором этот документ составлен;
nazwę „weksel”, zawartą w samym tekście dokumentu i wyrażoną w języku, w jakim go wystawiono;
2) простое и ничем не обусловленное обещание уплатить определенную сумму;
zwykłe i nie zawierające warunków przyrzeczenie zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej
3) указание срока платежа;
oznaczenie terminu płatności
4) указание места, в котором должен быть совершен платеж;
oznaczenie miejsca, w którym powinna być dokonana płatność
5) наименование того, кому или приказу кого платеж должен быть совершен;
oznaczenie komu bądź na czyje zlecenie płatność powinna być dokonana
6) указание даты и места составления векселя;
oznaczenie daty i miejsca wystawienia weksla
7) подпись того, кто выдает документ (векселедателя)
podpis tego, kto wystawia dokument (wystawcy weksla).

Zatem weksel po rosyjsku może brzmieć przykładowo:

Вексель

Варшава, 12 ноября 2012 г.
29 ноября 2012 г. заплачу по этому векселю Ивану Ивановичу Иванову тысячу злотых (1000 злотых).
Местом платежа является Варшава.

Co odpowiada polskiemu:

Weksel

Warszawa, 12 listopada 2012 r.
29 listopada 2012 r. zapłacę za ten weksel Iwanowi Iwanowiczowi Iwanowowi tysiąc złotych (1000zł).
Miejscem płatności jest Warszawa.

Oczywiście nie możemy zapomnieć postawić podpisu :)

Pora wspomnieć także o pewnym różnicach w stosowaniu weksli, mających praktyczne znaczenie. Warto wiedzieć, że w Rosji przyjęło się posługiwać w wekslach nie tylko pełnym imieniem i nazwiskiem, ale także отчеством tj. imieniem odojcowskim w celu określania tożsamości osób. Przykładowo określenie „Ивану И. Иванову” może zostać uznane za wadliwe.

Co do „nośnika” weksla – przepisy rosyjskie mówią tylko o wystawieniu na papierze. Mimo braku wymogu stosowania, produkowane są blankiety weksli, posiadające różne zabezpieczenia przed fałszerstwem w rodzaju znaków wodnych, numeracji itd. Mają one służyć bezpieczeństwu obrotu, zwłaszcza przy wekslu puszczonym w obieg. Celem jest zapobieżenie stworzenia podróbki weksla, zwanej po rosyjsku „зеркалка”. Wzory urzędowe czy blankiety nie są jednak wymagane dla ważności weksla, zatem decyzja w kwestii wzoru dokumentu pozostaje w rękach wystawcy.

Na koniec uwaga dotycząca dochodzenia roszczeń – jedną z zalet weksla w polskim prawie możliwość uzyskania dzięki niemu nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym. Jest to droga do szybszej egzekucji niż w postępowaniu w zwykłym, do tego tańsza, z racji pobierania mniejszej opłaty sądowej. W Rosji od wniosku o pozew z weksla pobiera się połowę standardowej stawki opłaty sądowej (przykładowo aktualnie wynoszącej przy wartości sporu do 20 000 rubli – 4 % wartości sporu, nie mniej niż 400 rubli). Jednak zgodnie z art. 122 rosyjskiego kpc, w celu uzyskania nakazu zapłaty, musi być sporządzony protest wekslowy. Dotyczy to wypadków odmowy zapłaty, akceptu czy datowania weksla. Należy pamiętać, że obciążają nas koszty protestu niewymaganego z punktu widzenia prawa wekslowego, w tym przy klauzuli „bez protestu”. Możemy jednak wybrać także postępowanie zwykłe, jeśli np. protest nie został sporządzony.

Comments

  1. Dzień dobry.
    Ta właściwość prawa wekslowego, tzn. oparcie jej o konwencje genewskie dotyczące weksli powoduje, że prawo wekslowe jest w sumie miedzynarodowe. Tzn. jeśli chodzi o Państwa które również tę konwencję przyjęły, a to jest zdaje się większość świata zachodniego. Potencjał prawa wekslowego jest ogromny. Chyba żadna inna ustawa nie ma takiej „wagi” w praktyce cywilno-handlowo-prawnej.
    Teraz tylko odrobina szczęścia, dobre kontakty i mimo wszystko jeszcze zaufany znajomy prawnik zagraniczny (żeby się orientował w lokalnych niuansach) i można robić interesy międzynarodowe :)
    Pozdrawiam
    Marek Zwoliński

  2. A to ci dopiero egzotyka ! Bardzo inspirujący wpis…

  3. To nie taka znowu egzotyka, to tylko sąsiedni kraj :)
    Największą egzotyką (z prawa) opisaną po polsku jaką czytałem był chyba artykuł o ustawie regulującej instytucję mediacji w Bhutanie :) Nb. widzę, że w Bhutanie weksle też są znane, zdaje się że, to własna regulacja, nie konwencyjna (dostępna po angielsku – „The Negotiable Instrument Act of the Kingdom of Bhutan 2000”). Nie ma przynajmniej układu jak jednolita ustawa z Konwencji, pomijąjąc już, że dotyczy także np. czeków. Możliwe natomiast, że po dokładniejszym przyjrzeniu się wyjdzie, że nawet w Bhutanie prawo wekslowe nie jest tak egzotyczne :)
    PS Zwraca uwagę ciekawy zabieg legislacyjny – stosowanie przykładów w tekscie ustawy np. co wekslem jest, a co nie. Na pewno sprzyja to rozumieniu prawa. Coś do przemyślenia dla naszych twórców prawa. Może jacyś czytają tego bloga :)

  4. Lepiej niech nasi twórcy prawa prawem wekslowym się nie interesują :)

  5. Haha, to prawda, miałem na myśli jakieś inne dzieła, za które się w przyszłości zabiorą. Nawet jeśli mimo chęci wyjdzie jak zawsze, to chociaż obywatelom-nieprawnikom będzie łatwiej zrozumieć ich konstrukcje.

  6. Na to, że obywatelom-nieprawnikom będzie łatwiej zrozumieć nowe prawo, za mocno bym nie liczył. Moim zdaniem tendencje w tej kwesti są całkowicie odwrotne, biorąc pod uwagę stopień skomplikowania przepisów, brak spójności i kompleksowych regulacji danych tematów, pokusy do kazuistycznego podchodzenia do budowania przepisów w zależności od doraźnej potrzeby, przy jednoczesnym pomijaniu rozwiązań systemowych, czy choćby częstotliwość zmiany prawa.

  7. Nie mogę się nie zgodzić z Panem. Dodam tylko, że zapoznając się z rosyjskim prawem widzę u nich jeszcze większy problem z tym, wynikający choćby z systemu źródeł prawa (oprócz ustaw i rozporządzeń pojawiają się np. ukazy prezydenta, jest ustawodawstwo podmiotów Federacji, trudno nad tym panować) :)
    Ma pan rację, że problem jest dużo głębszy. Zapożyczenie rozwiązania z Bhutanu to oczywiście tylko jakaś cegiełka w naprawianiu sytuacji, którą jeśli ustawodawca postawi, to mam nadzieję że na solidnych fundamentach rozwiązań systemowych.

  8. Ale z tym prawem rosyjskim, to bardzo ciekawa tematyka. Na pewno jest to w Polsce głęboka nisza (jeśli w ogóle można tak to ująć mając na uwadze potencjał Rosji), i Pan ma szanse w niej coś ciekawego osiągnąć. Tak trzymać, gratuluję bardzo praktycznych, a przy tym ciekawych zainteresowań.

  9. Egzotyka, egzotyka bo wszyscy prawnicy pchają się na zachód ale gdyby tak zliczyć rosyjskojęzycznych obcokrajowców w Polsce lub biznesy z Rosjanami to jest jest to obsługiwać ;) Czekam na kolejne wersje językowe !

  10. @Marek Zwoliński – Dziękuję za miłe słowo :)

    Hmmm czy od razu „pchają”… pewne rzeczy nam się należą za bawienie się w Unię itd. :)
    Ja czekam szczgólnie na litewski weksel w tym dziale, ciekaw jestem jak to brzmi :)

  11. Tadeusz Browarek says:

    Osmielam sie zauwazyc, ze zarowno polskie, jak i rosyjskie prawo wekslowe, jako oparte na konwencjach genewskich, wymagaja jedynia podania nazwiska remitenta i wystawcy, zatem brak imienia lub/i imienia odojcowskiego (отчества) lub podanie go w wersji skroconej nie moze uniewazniac weksla zarowno w Polsce, jak i w Rosji. Powszechne wszak dodawanie imienia i imienia odojcowskiego sluzy bezpieczenstwu obrotu. W tym samym celu mozna dodac adres remitenta. Por. M. Czarnecki, M. Baginska, Prawo wekslowe i czekowe, Komentarz, V Wydanie, Warszawa, komentarz nr 73 do art. 1 na str. 127.

    Ciekawostka jest fakt, ze w Polsce mozna wystawic weksel w jezyku rosyjskim (i litewskim), podobnie jak w kazdym innym jezyku. Weksel moze byc nawet kilkujezyczny. Wymogiem jest tylko to, zeby slowo „weksel” i bezwarunkowe polecenie zaplaty „zaplace” („zaplaci”) byly napisane w tym samym jezyku.

  12. Polsce mozna wystawic weksel w jezyku rosyjskim

    Racja. O zastosowaniu bowiem ustawy wekslowej danego kraju nie decyduje język weksla, tylko miejsce jego wystawienia (i jest to główny powód, dla którego obowiązkowym elementem weksla jest oznaczenie miejsca jego wystawienia).

  13. @Tadeusz Browarek

    Dziękuje za źródło, zajrzę podczas wizyty w bibliotece.

    Co do otczestwa, a weksla w Rosji, podczas pisania w rosyjskim komentarzu znalazłem tylko taką uwagę „Согласно ст. 19 ГК РФ имя гражданина включает фамилию и собственно имя, а также
    отчество, если иное не вытекает из закона или национального обычая. Обычаи делового оборота
    Российской Федерации предусматривают, что в официальных документах, помимо имени
    гражданина, указываются также его паспортные данные, а также иные индивидуализирующие его
    признаки (например, ИНН).” (Zgodnie z art. 19 KC RF nazwa* obywatela (sic!) zawiera nazwisko i imię, a także otczestwo, jeśli inne nie wynika z ustawy albo narodowego zwyczaju**. Zwyczaje obrotu RF przewidują, że w oficjalnych dokumentach, oprócz nazwy obywatela, podaję się także jego dane paszportowe***, a także inne cechy indywidualizujące (na przykład NIP))

    *mniej dosłowne tłumaczenie, ale chyba bliżej polskiej terminologii
    **chodzi zapewne zwłaszcza o obyczaje różnych narodów, żyjących w Rosji
    *** w Rosji dowód osobisty także określa się paszportem, odróżnia się po prostu zwykły i zagraniczny

    Widać powołanie się na KC, choć jak wiadomo, umowa stoi ponad ustawą w wypadku kolizji. Pytanie czy tu faktycznie mamy kolizję, skoro Konwencja nie określa tego tak precyzyjnie. To pytanie może bardziej do p. Lecha, bo tu wchodzimy na ogólne pytanie o weksle. :)

    Z kolei w innym fragmencie jeszcze w przykładzie zapisano tak: „Иванов И.И. /автограф Иванова/”.” (Iwanow I.I. /podpis Iwanowa/). Wskazywałoby to, że jednak w Rosji przyjęto stosować choćby skrótowe oznaczenie także pozostałych imion w wekslach. Czy brak otczestwa wystarczyłby do podważenia weksla? Lepiej je zawrzeć wraz z nim, dlatego tak napisałem, żeby jakiemuś czytelnikowi nei stała się krzywda.

    Jeśli chodzi o weksle już wystawione, to no cóż, „zależy ile ma być” :) Jak dla mnie podważenie na podstawie tylko braku otczestwa to byłby jednak absurd (zwłaszcza gdy z okoliczności jasno wynika o kogo chodzi). Ale nie ja feruję wyroki :)

  14. Tadeusz Browarek says:

    @Marcin
    Dziekuje bardzo. Ciekawe, jak na ten temat wypowiadaja sie komentarze rosyjskie. Prawo wekslowe domaga sie „наименования”, czyli czegos bardziej ogolnego, niz „имя”. Z kolei w rosyjskim obrocie gospodarczym i administracyjnym wystepuje pojecie ФИО – фамилия, имя, отчество (nazwisko, imię, imię odojcowskie).

    Ciekawostka moze byc rowniez fakt, ze stalinowski wowczas ZSRR spokojnie przyjal kapitalistyczna konwencje genewska w 1937 roku.

  15. Fragment jaki zamieściłem, pochodzi z tego komentarza http://www.ozon.ru/context/detail/id/3434560/
    Nb. czasem gdy piszę, żałuję że nie mam dostępu do pełnych wersji rosyjskich baz prawnych, łatwiej byłoby dotrzeć do niektórych rzeczy np. w orzecznictwie, doktrynie. Np. w sytuacji jak ta, gdy nie ma do końca jasności mimo porównania z jednym z komentarzy i przydałoby się poszperać głebiej. Ale dobrze, że chociaż okrojone wersje baz są dostępne „dla gminu”. Może kiedyś spróbuję wziąć któreś wydawnictwo na litość co do abonamentu :)

    Mnie także to zdziwiło. Czytałem jednak, że weksle były po używane przede wszystkim w obrocie z zagranicą. Zdaje się, że dlatego pp. Kalinin, Mołotow i Gorkin przełkneli tą kapitalistyczną pigułkę, kiedy wprowadzali konwencję w swoim kraju. Może im ręka i zadrżała, tego nie wiemy :)

Speak Your Mind

*